Ancient Research Encyclopedia InstituteHeritage of Southwest Asia3116-028X2120250522Chlorite from the Southeast of Iran: A Stone of the Passage of Time and Cultureکلریتهای جنوبشرق ایران: سنگی در گذر زمان و فرهنگ1110.22034/hsaj.2026.565390.1036ENMohammadaminEmamiArt University of Isfahan, Department of Conservation & Archaeometry, Isfahan, Iran.
Archéosciences Bordeaux – UMR 6034 CNRS, Université Bordeaux Montaigne, Bordeaux, France.0000-0002-7484-1991Julien MarcLe Guirriec CornuArchéosciences Bordeaux – UMR 6034 CNRS, Université Bordeaux Montaigne, Bordeaux, France.
Seminari D’Estudis I Recerques Prehistòriques (SERP), Universitat de Barcelona, Barcelona, Spain.0009-0005-0137-720XRémyChapoulieArchéosciences Bordeaux – UMR 6034 CNRS, Université Bordeaux Montaigne, Bordeaux, France.0000-0001-9959-7940Journal Article20250408Chlorite is a metamorphic rock that can be found in ophiolites or areas with a high degree of regional metamorphism. The stone was mostly considered within a wide cultural context and for long-term usage due to its unique, fashioned characters and prestigious green-grey color tone. Due to its low hardness, chlorite is relatively easy to carve, and was a material of choice for small artefacts. Around the Persian Gulf, this stone was excavated in prehistory and antiquity, which was used to make vessels and small objects from the Neolithic to modern days. Between the third and second millennium before the Common Era, in the south and southeast of Iran, chlorite objects were prestige objects associated with funerary practices and were traded over long distances. Since the first discoveries, there have been debates about their provenance, but because the archaeological knowledge about the fashioned raw reservoirs in these regions is deeply complex, the nature, chronology, and modalities of this chlorite production and trade are still largely unknown. Therefore, the goal of this research is to synthetise the differences between the three main styles traded around the Persian Gulf - namely the Intercultural, Umm an-Nar and Wadi Suq styles - and describe their particularities, distribution, and production areas. The basis of this part was the conception of some focal points, listing as exhaustively as possible the occurrences of chlorite artefacts, as well as the mapping of their distributions, and their formation in diverse geological contexts.کلریت سنگی دگرگونی است که میتوان آن را در اُفیولیتها یا در مناطقی با درجه بالای دگرگونی ناحیهای یافت. این سنگ به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد و رنگ سبز ـ خاکستری چشمگیرش، در یک پهنه فرهنگی گسترده و طی زمان طولانی مورد توجه بوده است. به علت سختی پایین، کلریت نسبتاً آسان تراشیده میشود و از اینرو مادهای مناسب برای ساخت اشیای کوچک به شمار میرفته است. در پیرامون خلیج فارس، این سنگ از دوران پیشتاریخ تا روزگار باستان استخراج میشد و برای ساخت ظروف و اشیای کوچک از دوره نوسنگی تا روزگار معاصر کاربرد داشت. میان هزاره سوم و دوم پیش از میلاد، در جنوب و جنوبشرق ایران، اشیای کلریتی بهعنوان اشیای ارزشمند مرتبط با آیینهای تدفینی به کار میرفتند و در فواصل طولانی مبادله میشدند. از زمان نخستین کشفیات، درباره منشأ این اشیا بحثهای فراوانی وجود داشته است، اما به دلیل پیچیدگی فراوان دادههای باستانشناسی درباره منابع اولیه تراش این سنگ در این نواحی، ماهیت، گاهنگاری و شیوههای تولید و تجارت کلریت همچنان تا حد زیادی ناشناخته مانده است. ازاینرو هدف این پژوهش، یکپارچهسازی و تبیین تفاوتهای میان سه سبک اصلی مبادلهشده پیرامون خلیج فارس ـ یعنی سبکهای میانفرهنگی، امّالنار و وادی سوق و توصیف ویژگیها، گستره پراکندگی و حوزههای تولید آنها است. مبنای این بخش، تدوین نقاط کانونی با فهرستکردن جامعترین مواردِ حضورِ آثار کلریتی، ترسیم نقشههای پراکندگی آنها و بررسی شکلگیریشان در زمینههای گوناگون زمینشناختی بوده است.Ancient Research Encyclopedia InstituteHeritage of Southwest Asia3116-028X2120250522Analysis of Correspondence between Mystical Concepts and Geometric Motifs in Sheikh Safi al-Din Ardabili World Heritage Architecture, Ardabil, Iranتحلیل تناظر مفاهیم عرفانی با نقوش هندسی آمودهای معماری میراث جهانی شیخ صفیالدین اردبیلی، اردبیل، ایران2210.22034/hsaj.2025.547809.1001ENShahrzadAinechiPhD in Restoration of Historic Buildings and Textures, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.0000-0003-1339-3037ShirinKhaleghpanahMA in Architectural Engineering, Seraj Institute of Higher Education, Iran.0009-0008-3655-8045Journal Article20250205The Sheikh Safi Ardebili complex is of great importance in terms of Islamic architecture. In this building, all the different techniques of decoration are mixed together, from paintings on plaster to mosaic tiles and glazed tiles, and even the oldest brickwork technique. The sanctity of art among the architects and artists of the Safavid period has led to the creation of architectural masterpieces. The influence of the mystical teachings of these artists on the use of various geometric motifs in the architectural works of the Safavid period is inevitable. The connection between the mystical meanings of numbers and geometric shapes, as well as mathematics, with other crafts is inevitable in creating architectural works. Architectural motifs are not only decorative, but also reflect a monotheistic worldview and a tangible manifestation of mystical behavioral concepts. The main purpose of this research is to examine the geometric motifs in the motifs of the tomb of Sheikh Safi al-Din Ardebili (recognizing shapes and numbers) and then the possibility of their semantic connection with mystical themes. The research method is descriptive-analytical based on library studies and field observations. In addition to revealing the connection between mystical behavior and architecture, examining the Sheikh Safi complex from a mystical perspective provides a basis for a deeper understanding of the interaction between the mysticism of geometry and the architectural forms used in this building. The use of numbers and numerical symbols used in mysticism refers to the mystery of the universe and the semantic connection between mystical thoughts, nature, mathematics, and geometry, which are reflected in the architectural decorations of the Sheikh Safi complex. The combination and rotation of various knot devices create different geometric patterns in the architectural decorations of this complex. The movement of different geometric patterns around a main axis (circle, dome, and rotating shapes) is a symbol of the connection between the components. The integration and continuity between the components and the entire building is a symbol of the connection of the universe to the divine world.<br>
مجموعه شیخ صفیالدین اردبیلی از منظر معماری اسلامی دارای اهمیتی فوقالعاده است. در این بنا، تمامی فنون مختلف تزیین در هم آمیختهاند؛ از نقاشیهای روی گچ گرفته تا کاشیهای معرق، کاشیهای منقوشِ لعابدار و حتی کهنترین شیوههای آجرکاری. تقدس هنر نزد معماران و هنرمندان دوره صفوی، به آفرینش شاهکارهایی در معماری انجامیده است. تأثیر آموزههای عرفانی این هنرمندان در کاربرد انواع نقوش هندسی در آثار معماری دوره صفوی نمود یافته است. ارتباط میان معانی عرفانی اعداد و اشکال هندسی و همچنین پیوند ریاضیات با سایر هنرها، در خلق آثار معماری امری اجتنابناپذیر است. آمودهای معماری نهتنها جنبهای تزئینی ندارند، بلکه بازتابی از جهانبینی توحیدی و تجلی عینی مفاهیم سلوکی و عارفانهاند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی نقوش هندسی در آمودهای بقعه شیخ صفیالدین اردبیلی (با تأکید بر شناخت اشکال و اعداد) و سپس بررسی احتمال ارتباط معنایی آنها با مضامین عرفانی است. روش تحقیق بهصورت توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانهای و برداشتهای میدانی انجام گرفته است. کاربرد اعداد و نمادهای عددی در عرفان، اشاره به رمزآلود بودن عالم هستی و ارتباط معنایی میان تفکرات عرفانی، طبیعت، ریاضیات و هندسه دارد که در تزئینات معماری مجموعه شیخ صفی انعکاس یافته است. ترکیب و چرخش انواع آلات گره، موجب شکلگیری نقوش هندسی گوناگون در تزئینات معماری این مجموعه شده است. حرکت نقوش هندسی حول یک محور اصلی (مانند دایره، گنبد و اشکال دوار)، نمادی از ارتباط میان اجزاست؛ یکپارچگی و پیوستگی میان اجزا و کل بنا نیز تمثیلی از اتصال جهان هستی به عالم الهی به شمار میآید.<br>
Ancient Research Encyclopedia InstituteHeritage of Southwest Asia3116-028X2120250522Reconceptualizing the Ethics of Architectural Ornament Reconstruction in Southwest Asia: A Case Study of Post-War Heritage in Iran and Syriaبازشناسی اخلاق بازسازی آرایههای معماری در جنوب غربی آسیا: مطالعه موردی میراث پَسا ـ جنگ در ایران و سوریه3310.22034/hsaj.2025.549765.1007ENFatemehAlimirzaeiPhD in Conservation and Restoration, and Expert in the Cultural Heritage and Tourism Research Institute. Tehran. Iran.0000-0002-2431-9978Journal Article20250104This paper challenges the prevailing negative stance towards reconstruction found in international conservation charters and examines the ethical position of restoring decorative elements in the historical buildings of the Middle East. The author argues that within the socio-cultural context of this region, reconstruction under specific conditions is not only permissible but ethically imperative. Adopting a qualitative approach and a multiple case study method, this research investigates prominent reconstruction projects in Iran (the Atiq Mosque in Isfahan, the Emam Jomeh House in Tehran) and Syria (Palmyra, the Aleppo Souq). The theoretical foundation of the study integrates philosophical discussions on ethics, international charters (such as the Venice Charter), and regional documents (such as the Sharjah Charter). The findings indicate that the exclusive emphasis on "material authenticity" in conventional conservation theories is insufficient for addressing the living and dynamic heritage of the Middle East. Reconstruction gains ethical justification when it considers cultural continuity, social function, and collective memory alongside material authenticity. Successful case studies highlight the importance of local community participation, the use of traditional techniques, and transparent documentation in ethically justifying reconstruction. Consequently, the study concludes that it is necessary to develop a context-specific ethical framework for reconstruction in the Middle East. This framework should strike a balance between material authenticity and socio-cultural necessities, recognizing reconstruction as a means to enhance cultural resilience and facilitate post-war community healing. Principles such as "authenticity of function," "the right to cultural inheritance," and "transparency in documentation" can guide this framework.<br> <br> <br>
<br>این مقاله با به چالش کشیدن موضع منفی رایج در اسناد بینالمللی حفاظت، به بررسی جایگاه اخلاقی بازسازی آرایههای تزئینی در بناهای تاریخی خاورمیانه میپردازد. نویسنده استدلال میکند که در بستر فرهنگی-اجتماعی این منطقه، بازسازی در شرایط خاص نه تنها مجاز، بلکه از نظر اخلاقی ضروری است. این پژوهش با اتخاذ رویکردی کیفی و روش مطالعه موردی چندگانه، پروژههای شاخص بازسازی در ایران (مسجد عتیق اصفهان، خانه امام جمعه تهران) و سوریه (پالمیرا، بازار حلب) را بررسی میکند. مبانی نظری تحقیق، ترکیبی از مباحث فلسفی اخلاق، اسناد بینالمللی (مانند منشور ونیز) و اسناد منطقهای (مانند منشور شارجه) است. یافتهها نشان میدهد که تأکید صرف بر «اصالت مادی» در نظریههای مرسوم حفاظت برای مواجهه با میراث زنده و پویای خاورمیانه ناکافی است. بازسازی زمانی از پشتوانه اخلاقی برخوردار است که تداوم فرهنگی، کارکرد اجتماعی و خاطره جمعی را در کنار اصالت کالبدی مورد توجه قرار دهد. نمونههای موفق، بر اهمیت مشارکت جامعه محلی، بهکارگیری فنون سنتی و مستندسازی شفاف در توجیه اخلاقی بازسازی تأکید دارند. در نتیجه، تدوین یک چارچوب اخلاقی بوممحور برای بازسازی در خاورمیانه که میان اصالت مادی و ضرورتهای اجتماعی-فرهنگی توازن برقرار کند و بازسازی را به مثابه ابزاری برای تقویت تاب آوری فرهنگی و التیام جوامع پسا جنگ به رسمیت بشناسد، ضروری تشخیص داده شد. اصولی همچون «اصالت کارکرد»، «حق ارث فرهنگی» و «شفافیت در مستندسازی» میتواند راهنمای عمل این چارچوب باشد.<br> <br> <br>
Ancient Research Encyclopedia InstituteHeritage of Southwest Asia3116-028X2120250522The Influence of Sasanian Motifs (Double-Wing) on the Decorations of the Chester Beatty Quranردپای نقشمایههای ساسانی (دوبالهها) در تزئینات قرآن چستربیتی4410.22034/hsaj.2025.558954.1025ENAmirFaridAssociate Professor, Faculty of Visual Arts, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran.0000-0003-3233-9765Journal Article20250202<span style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Aptos',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: IRMitra; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Examining the historical background of ornamental motifs used in Islamic art is of particular significance, as it can reveal the continuity and persistence of artistic traditions across two dynastic periods in the same land. Tracing and understanding the importance of pre-Islamic Iranian design patterns can lead to identifying the early models and origins of decorative elements in Islamic art. One of the earliest examples that can contribute to recognizing the foundational motifs of the Islamic period is the ornamentation found in the Qur’an of Ibn al-Bawwab (preserved in the Chester Beatty Library). The similarity between the motifs in Ibn al-Bawwāb’s Qur’an and Sasanian double-wing designs is striking. From a formal and stylistic perspective, the visual parallels between these Sasanian motifs and those employed in this Qur’an are so strong that they reinforce the theory that Ibn al-Bawwāb—drawing on his Iranian heritage and his familiarity with ancient Persian art and culture—incorporated these traditions creatively and innovatively in his designs. The resemblance is such that Sasanian motifs can be considered as the earlier prototypes influencing Ibn al-Bawwāb. This article aims to trace the origins of the decorative motifs in the Qur’an of Ibn al-Bawwāb. The study is based on formal comparison and descriptive analysis. The findings suggest that, after examining both sets of motifs and following their morphological and structural characteristics, it is highly probable that Sasanian double-wing motifs served as primary models in the design of the Chester Beatty Qur’an’s ornamentation. In both sets of motifs, a symmetrical teardrop-like form combined with fine feather-like details creates the impression of wings radiating from the center of a circular medallion. The morphology of both groups reflects an abstracted double-wing form in which the feathers are gathered and gently curve upward, ending in a soft arc. Thus, through observing and comparing the two categories of motifs, one may reasonably conclude that Sasanian double-wing patterns functioned as the underlying antecedents that inspired Ibn al-Bawwab in producing new and innovative designs.</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: IRMitra; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">بررسی پیشینه آرایههای بهکار رفته در نقوش اسلامی اهمیت ویژهای دارد، چون میتواند به استمرار و پیوستاری جریان هنری در دو دوره حکومتی در یک سرزمین بیانجامد. همچنین پیگیری و شناخت الگوهای ترسیمی در طراحی نقوش دوره پسااسلامی ایران میتواند به شناخت الگوهای اولیه و ریشه آرایههای تزئینی هنر اسلامی منجر گردد. یکی از نخستین نمونههایی که میتواند به شناخت بُنمایههای نقوش دوران اسلامی بیانجامد، نقوش بهکار رفته در قرآن ابنبواب (محفوظ در موزه چستربیتی) است. شباهت میان نقوش قرآن ابنبواب با نقوش دوبالههای ساسانی بسیار زیاد است. از دریچه ریخت و ترسیم، مشابهتهای ترسیمی میان نقوش دوبالههای ساسانی و نقوش بهکار رفته در این قرآن چنان زیاد است که میتواند این نظریه را تقویت نماید که ابنبواب با پیشینه ایرانی خود و با آشنایی با هنر و فرهنگ ایران باستان، توانسته از آن در جهت خلق نوآورانه نقوش این قرآن بهره گیرد. این شباهتها تا جایی است که میتوان نقوش ساسانی را بهعنوان سرمشق قدیمیتر برای ابنبواب بهحساب آورد. این مقاله با هدف ریشهیابی نقوش در قرآن ابنبواب شکل گرفته و در این مسیر دادهها بر اساس تطبیق شکلی و بیان توصیفی تدوین یافته است. بر اساس بررسی هر دو نمونه و رهگیری ریختی و شکلی دادهها، میتوان احتمال داد که نقوش دوبالههای ساسانی الگوی نخستین در طراحی نقوش قرآن چستربیتی هستند. در هر دو دسته، شکل قرینه اشکمانند همراه با ریزپردازهای پرمانند، حالت بال را به نقوش داده و در مرکزیت دایرة مرکزی، حالتی از پرواز ایجاد کرده است. ریخت هر دو دسته، حالت تجرید شده دوبالی است که پرها جمع شده و از دو طرف به سمت بالا، با قوسی نرم در انتهای حرکت بال ختم میگردد. در نتیجه، پس از مشاهده و مقایسه دو دسته، میتوان این گمان را تقویت کرد که نقوش دوبالههای ساسانی حکم پیشمتنهایی را داشتهاند که با الهام از آن، ابنبواب توانسته نمونههای نوآورانهای خلق کند.</span>Ancient Research Encyclopedia InstituteHeritage of Southwest Asia3116-028X2120250522An Overview of Gypsum-based Stucco Ornaments from Early Islamic Archaeological Sites in Neyshabur, Khorasan Razavi Province, Iranمروری بر آرایههای گچی محوطههای باستانشناسی سدههای اولیه اسلام در نیشابور، استان خراسان رضوی، ایران5510.22034/hsaj.2025.551496.1011ENNiayeshKhaksar-BaghanPh.D. candidate, Restoration of Cultural Properties, Iran University of Art, Tehran, Iran0009-0006-2959-6874YaserHamzaviAssociate Professor, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism (RICHT), Tehran, Iran0000-0002-3504-0534Journal Article20250124Nishapur, as the largest city in Greater Khorasan, has preserved beautiful gypsum-based stucco ornaments due to its climate and environmental conditions. Numerous archaeological excavations have been conducted in this city, among which the most significant are the excavations carried out by the Metropolitan Museum of New York at the four mounds known as the Old City of Nishapur and the archaeological investigations at the Shadyakh site. During the excavations at the Old City of Nishapur, remains of diverse architectural ornaments were uncovered, including brickwork, gypsum-based stucco ornaments, and polychrome and monochrome murals. In the Kohandezh area, the oldest part of the Old City, evidence of the use of stucco materials was also found. Archaeological surveys at the Shadyakh site led to the discovery of numerous architectural ornaments, including gypsum-based stucco fragments and murals. These findings indicate that Shadyakh once featured magnificent architectural structures. The gypsum-based works found in Nishapur are often in the form of panels with embossed motifs. At Shadyakh, some examples with human reliefs were also identified. The stucco motifs include geometric, vegetal, and epigraphic designs, which bear a remarkable resemblance to the Abbasid gypsum-based stucco ornaments in Samarra. The backgrounds of these panels, commonly used in wall and dado ornamentation, were adorned with geometric patterns, and traces of blue and red pigments have been observed on some of them. Some of the stucco ornaments discovered by the American archaeological team have been transferred to the Metropolitan Museum and the National Museum of Iran, while others are housed in the Greater Khorasan Museum. A portion of the findings remains preserved at the Shadyakh site. This study aims to introduce the gypsum-based stucco ornaments uncovered in the archaeological excavations of Nishapur, as these artifacts hold significant value and importance, and until now, no comprehensive and focused research has been conducted on them.<br> <br> <br> نیشابور به عنوان بزرگترین شهر خراسان بزرگ، به دلیل اقلیم و شرایط آب و هوایی، آرایههای گچی زیبایی را در خود جای داده است. کاوشهای باستانشناختی متعددی در این شهر انجام شده که از جمله مهمترین آنها میتوان به کاوشهای هیئت موزه متروپولیتن نیویورک در چهار تپه موسوم به شهر قدیم نیشابور و بررسیهای باستانشناختی محوطه شادیاخ اشاره کرد. در حفاریهای شهر قدیم نیشابور، بقایای آرایههای معماری متنوعی از جمله آرایههای آجری، آرایههای گچی و دیوارنگارههای سیاه و چندرنگ یافت شده است. در محوطۀ کهندژ، کهنترین بخش شهر قدیم نیشابور، نیز شواهدی از وجود مصالح گچی یافته شده است. بررسیهای باستانشناختی انجام شده در محوطه شادیاخ منجر به کشف آرایههای معماری فراوانی از جمله قطعات گچی و دیوارنگارهها شد. این یافتهها نشان میدهند که در شادیاخ، سازههای معماری باشکوهی وجود داشته است. آرایههای گچی یافت شده در نیشابور اغلب به فرم پانلهای گچی با نقوش برجسته هستند. در شادیاخ، نمونههایی با نقش برهشته انسانی نیز یافته شده است. موتیفهای گچبری شده شامل نقوش هندسی، گیاهی و کتیبههای نوشتاری هستند که شباهت قابل توجهی با آرایههای گچی عباسیان در سامرا دارند. زمینه این پانلها که عموماً در آذین دیوارها و ازاره به کار میرفتند، با استفاده از نقوش هندسی آژدهکاری شدهاند و بر روی تعدادی از آنها رد و نشان رنگهای آبی و قرمز مشاهده شده است. بخشی از آرایههای گچی یافت شده توسط هیئت آمریکایی، به موزۀ متروپولیتن و موزۀ ملی منتقل شدهاند و تعدادی از آنها نیز در موزه بزرگ خراسان هستند. بخشی نیز در محوطه شادیاخ نگهداری میشوند. این پژوهش با هدف معرفی آرایههای گچی یافت شده در کاوشهای محوطههای باستانشناسی نیشابور تدوین شده است چرا که این آثار از ارزش و اهمیت قابل توجهی برخوردار بوده و تاکنون بررسی جامع و متمرکزی بر روی آنها صورت نگرفته است.<br> <br> <br> Ancient Research Encyclopedia InstituteHeritage of Southwest Asia3116-028X2120250522The Impact of Symbolic Motifs on the Cultural Identity of Palestinian Tatreezمطالعه تاثیرات نقشمایه های نمادین در هویت فرهنگی تطریزهای فلسطین6610.22034/hsaj.2025.563422.1033ENSayede ElaheAlavi DehkordiPhD Candidate in Conservation and Restoration of Cultural–Historical Objects, Faculty of Conservation and Restoration, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.0009-0008-1772-2620Journal Article20250404Palestinian Tatreez, or traditional embroidery, constitutes a valuable component of the cultural heritage of Palestinian women. Beyond its decorative function, it operates as a medium for the representation of cultural and social identity. Rooted in local history, this art form conveys women’s geographical origins, social status, and cultural beliefs through the stitching of geometric motifs imbued with symbolic meanings onto traditional garments. The significance of Tatreez intensified following the political transformations of 1948, as it transcended the realm of manual craftsmanship and became a tool of cultural resistance, the preservation of collective memory, and the reproduction of national identity. In this process, Palestinian women, by employing diverse embroidery techniques, were able to communicate their personal and collective narratives in a durable and visual form. Accordingly, the present study aims to identify the symbolic and geometric motifs of Tatreez and to examine its cultural position through a literature-based approach, addressing the question: How did Palestinian Tatreez transform from a manual skill into a cultural visual language?<br><br>Adopting an interdisciplinary approach, this article seeks to demonstrate how Tatreez has evolved over time from a localized artistic practice into a cultural visual language—one that, within the context of social and historical transformations, has played a fundamental role in sustaining identity, transmitting cultural values, and representing resistance. A descriptive–comparative analysis of historical and contemporary examples reveals that Tatreez is actively present not only in traditional clothing but also in modern art, fashion design, and cultural practices. Acting as a bridge between past and present, it offers new possibilities for reinterpreting heritage and generating new meanings. Thus, Palestinian Tatreez may be understood as a complex cultural system that simultaneously preserves long-standing traditions and inspires contemporary creative expressions.<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-bidi-language: FA;">تطریز یا سوزندوزی سنتی فلسطینی، بخشی ارزشمند از میراث فرهنگی زنان این سرزمین است که نهتنها جنبهای تزئینی دارد بلکه بهعنوان رسانهای برای بازنمایی هویت فرهنگی و اجتماعی عمل میکند. این هنر که ریشهای کهن در تاریخ محلی دارد، با دوخت نقشمایههای هندسی با مفاهیم نمادین بر پوشاک سنتی، بیانگر خاستگاه جغرافیایی، موقعیت اجتماعی و باورهای فرهنگی زنان فلسطینی بوده است. اهمیت تطریز پس از تحولات سیاسی سال ۱۹۴۸ میلادی دوچندان شد؛ زیرا از سطح یک مهارت دستی فراتر رفت و به ابزاری برای مقاومت فرهنگی، حفظ حافظه جمعی و بازتولید هویت ملی بدل گردید. در این فرآیند، زنان فلسطینی با بهرهگیری از تکنیکهای متنوع سوزندوزی، توانستند روایتهای شخصی و جمعی خود را در قالبی بصری و ماندگار منتقل کنند. لذا پژوهش حاضر با هدف شناخت نقوش نمادین و هندسی تطریز و بررسی جایگاه فرهنگی آن بر پایه مطالعه منابع به این پرسش "تطریز فلسطینی چگونه از یک مهارت دستی به یک زبان بصری فرهنگی تبدیل شده است؟" پاسخ خواهد داد. در این راستا مقاله حاضر با رویکردی میانرشتهای، تلاش میکند نشان دهد که چگونه تطریز در گذر زمان از یک فعالیت هنری محلی به زبان بصری فرهنگی تبدیل شده است؛ زبانی که در بستر تحولات اجتماعی و تاریخی، نقشی اساسی در تداوم هویت، انتقال ارزشهای فرهنگی و بازنمایی مقاومت ایفا کرده است. بررسی نمونههای تاریخی و معاصر که به روش توصیفی_تطبیقی انجام شده است، نشان میدهد که تطریز نهتنها در پوشاک سنتی بلکه در عرصههای هنر مدرن، طراحی مد و فعالیتهای فرهنگی نیز حضوری فعال دارد و بهعنوان پلی میان گذشته و حال، ظرفیتهای تازهای برای بازخوانی میراث و خلق معناهای جدید فراهم میآورد. بدینترتیب، تطریز فلسطینی را میتوان بهمنزلهی یک نظام پیچیدهی فرهنگی دانست که همزمان حافظ سنتهای دیرینه و الهامبخش خلاقیتهای نوین است.</span>