میراث جنوب‌ غربی آسیا

میراث جنوب‌ غربی آسیا

کلریت های جنوب شرق ایران: سنگی در گذر زمان و فرهنگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مرمت و باستان سنجی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
2 سمینار مطالعات و پژوهش‌های پیشاتاریخی (SERP)، دانشگاه بارسلونا، بارسلونا، اسپانیا؛ آرکئوساینس بوردو – واحد مشترک پژوهشی ۶۰۳۴ مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه (CNRS)، دانشگاه بوردو مونتنی، بوردو، فرانسه.
3 آرکئوساینس بوردو – واحد مشترک پژوهشی ۶۰۳۴ مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه (CNRS)، دانشگاه بوردو مونتنی، بوردو، فرانسه.
10.22034/hsaj.2026.565390.1036
چکیده
کلریت سنگی دگرگونی است که می‌توان آن را در اُفیولیت‌ها یا در مناطقی با درجه بالای دگرگونی ناحیه‌ای یافت. این سنگ به دلیل ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد و رنگ سبز ـ خاکستری چشمگیرش، در یک پهنه فرهنگی گسترده و طی زمان طولانی مورد توجه بوده است. به علت سختی پایین، کلریت نسبتاً آسان تراشیده می‌شود و از این‌رو ماده‌ای مناسب برای ساخت اشیای کوچک به شمار می‌رفته است. در پیرامون خلیج فارس، این سنگ از دوران پیش‌تاریخ تا روزگار باستان استخراج می‌شد و برای ساخت ظروف و اشیای کوچک از دوره نوسنگی تا روزگار معاصر کاربرد داشت. میان هزاره سوم و دوم پیش از میلاد، در جنوب و جنوب‌شرق ایران، اشیای کلریتی به‌عنوان اشیای ارزشمند مرتبط با آیین‌های تدفینی به کار می‌رفتند و در فواصل طولانی مبادله می‌شدند. از زمان نخستین کشفیات، درباره منشأ این اشیا بحث‌های فراوانی وجود داشته است، اما به دلیل پیچیدگی فراوان داده‌های باستان‌شناسی درباره منابع اولیه تراش این سنگ در این نواحی، ماهیت، گاه‌نگاری و شیوه‌های تولید و تجارت کلریت همچنان تا حد زیادی ناشناخته مانده است. ازاین‌رو هدف این پژوهش، یکپارچه‌سازی و تبیین تفاوت‌های میان سه سبک اصلی مبادله‌شده پیرامون خلیج فارس ـ یعنی سبک‌های میان‌فرهنگی، امّ‌النار و وادی سوق و توصیف ویژگی‌ها، گستره پراکندگی و حوزه‌های تولید آنها است. مبنای این بخش، تدوین نقاط کانونی با فهرست‌کردن جامع‌ترین مواردِ حضورِ آثار کلریتی، ترسیم نقشه‌های پراکندگی آنها و بررسی شکل‌گیری‌شان در زمینه‌های گوناگون زمین‌شناختی بوده است.

چکیده تصویری

کلریت های جنوب شرق ایران: سنگی در گذر زمان و فرهنگ
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 خرداد 1404