اصول اخلاقی انتشار مقاله
نشریه میراث جنوبغربی آسیا متعهد است فرایند دریافت، داوری، انتشار و پس از انتشار مقالات را بر پایه اصول صداقت علمی، مسئولیتپذیری، استقلال علمی، شفافیت و احترام به حقوق همه مشارکتکنندگان انجام دهد. این سیاست با توجه به اصول و راهنماهای اخلاق نشر کمیته اخلاق نشر (COPE) تدوین شده است و هدف آن حفظ تمامیت پژوهش، اعتبار ادبیات علمی و اعتماد میان نویسندگان، داوران، سردبیران و جامعه علمی است. جزئیات برخی موضوعات تخصصی، از جمله همانندجویی و سرقت ادبی، داوری همتا، استفاده از هوش مصنوعی، دسترسی آزاد و حقوق نشر، در سیاستهای مستقل نشریه ارائه شده است و این سند مکمل آن سیاستهاست.
۱. مسئولیتهای نویسندگان
نویسندگان مسئول صحت، اصالت و تمامیت علمی محتوای مقاله خود هستند و باید پژوهش را با رعایت اصول علمی و اخلاقی انجام داده باشند. اطلاعات، دادهها، یافتهها و منابع ارائهشده در مقاله باید تا حد امکان دقیق، مستند و قابل بررسی باشند. نویسندگان موظفاند منابع و آثار مورد استفاده را بهدرستی شناسایی و ارجاع دهند و از ارائه مطالب، دادهها یا نتایج ساختگی، جعلی یا دستکاریشده خودداری کنند.
مقاله ارسالی نباید همزمان برای نشریه دیگری در دست بررسی باشد و نویسندگان باید هرگونه انتشار پیشین یا محتوای مرتبطی را که میتواند بر ارزیابی مقاله اثر بگذارد، به سردبیر اطلاع دهند. مسئولیت رعایت مقررات مرتبط با پژوهش، مجوزهای لازم و صحت اطلاعات ارائهشده بر عهده نویسندگان است. سیاستهای تفصیلی نشریه درباره همانندجویی، سرقت ادبی و استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در صفحات مربوط به این موضوعات ارائه شده است.
۲. معیار نویسندگی و مشارکت علمی
نویسندگی باید بر اساس مشارکت واقعی و معنادار در شکلگیری، طراحی، اجرای پژوهش، تحلیل یا تفسیر دادهها و نگارش یا بازنگری علمی مقاله تعیین شود. هر فردی که شرایط نویسندگی را دارد باید در فهرست نویسندگان قرار گیرد و همه نویسندگان باید نسخه نهایی مقاله را تأیید کرده و مسئولیت محتوای آن را بپذیرند.
افزودن افراد فاقد مشارکت علمی مؤثر، حذف افراد واجد شرایط نویسندگی یا استفاده از نویسندگی افتخاری و صوری مغایر با اصول اخلاقی نشریه است. هرگونه تغییر در فهرست یا ترتیب نویسندگان پس از ارسال مقاله باید با اطلاع و موافقت نویسندگان مربوط و مطابق رویه نشریه انجام شود. مشارکت افرادی که واجد شرایط نویسندگی نیستند، در صورت ارتباط، باید بهصورت مناسب در بخش قدردانی اعلام شود.
۳. تعارض منافع و حمایت مالی
نویسندگان، داوران و اعضای هیئت تحریریه باید هرگونه تعارض منافع واقعی، بالقوه یا قابلبرداشت را که ممکن است بر قضاوت علمی یا تصمیمگیری اثر بگذارد، اعلام کنند. تعارض منافع میتواند مالی، شخصی، حرفهای، سازمانی یا علمی باشد. وجود تعارض منافع لزوماً به معنای رد مقاله یا عدم امکان مشارکت در فرایند نیست، اما باید بهصورت شفاف اعلام و در صورت لزوم مدیریت شود. نویسندگان همچنین موظفاند منابع مالی پژوهش و در صورت وجود، نقش حامی مالی در طراحی، اجرای پژوهش، تحلیل دادهها یا تصمیمگیری درباره انتشار را اعلام کنند.
۴. مسئولیتهای سردبیر و هیئت تحریریه
سردبیر و هیئت تحریریه مسئول حفظ استقلال و تمامیت علمی فرایند انتشار هستند. تصمیمگیری درباره پذیرش، رد یا ادامه بررسی مقاله باید بر اساس کیفیت علمی، اصالت، تناسب موضوعی و رعایت الزامات نشریه انجام شود و نباید تحت تأثیر ملاحظات شخصی، سازمانی، سیاسی یا تجاری قرار گیرد. اطلاعات مربوط به مقالههای ارسالی باید تا زمان انتشار یا تصمیم نهایی محرمانه باقی بماند. سردبیران و اعضای هیئت تحریریه در صورت وجود تعارض منافع باید از تصمیمگیری درباره مقاله مربوط کنارهگیری کنند. همچنین، در صورت مشاهده یا دریافت گزارش معتبر درباره تخلف پژوهشی، نشریه موظف است موضوع را بهصورت منصفانه و مستند بررسی و اقدامات متناسب را اتخاذ کند.
۵. تخلفات پژوهشی و رسیدگی به آنها
نشریه هرگونه رفتار مغایر با تمامیت پژوهش، از جمله جعل یا ساخت داده، دستکاری دادهها یا نتایج، جعل منابع، سرقت علمی، انتشار تکراری، دستکاری فرایند نویسندگی یا داوری و ارائه اطلاعات نادرست درباره پژوهش را جدی تلقی میکند. در صورت طرح ادعای تخلف، نشریه موضوع را بررسی اولیه میکند و در صورت ضرورت از نویسندگان توضیح و مستندات درخواست خواهد کرد. چنانچه موضوع نیازمند بررسی توسط مؤسسه، دانشگاه یا نهاد مسئول پژوهش باشد، نشریه میتواند موضوع را به مرجع ذیصلاح ارجاع دهد. در موارد لازم، بررسی میتواند پیش یا پس از انتشار مقاله انجام شود. اقدامات نشریه متناسب با ماهیت و میزان تخلف و بر اساس اصول اخلاق نشر خواهد بود.
۶. شکایات، اعتراضات و تجدیدنظر
نویسندگان حق دارند در صورت وجود دلایل مستند، نسبت به تصمیمهای هیات تحریریه یا فرایند بررسی مقاله درخواست تجدیدنظر کنند یا درباره عملکرد فرایند انتشار شکایت خود را مطرح نمایند. اعتراض باید مستند، مشخص و مرتبط با فرایند علمی یا اخلاقی بررسی مقاله باشد. نشریه شکایات و درخواستهای تجدیدنظر را با رعایت محرمانگی بررسی میکند و در صورت لزوم، موضوع را با افراد یا مراجع ذیصلاح در میان میگذارد. مطرحشدن شکایت یا اعتراض نباید موجب تبعیض یا تأثیر ناموجه بر ارزیابی علمی مقاله شود.
۷. اصلاح، اعلام نگرانی و بازپسگیری مقالات
نشریه مسئول حفظ صحت و تمامیت سوابق علمی منتشرشده است. چنانچه پس از انتشار مقاله خطای مؤثر، تخلف پژوهشی یا مسئلهای شناسایی شود که اعتبار علمی مقاله را تحت تأثیر قرار دهد، نشریه بر اساس ماهیت و شدت موضوع میتواند نسبت به انتشار اصلاحیه، اعلام نگرانی یا بازپسگیری مقاله اقدام کند. هدف از این اقدامات، پنهانکردن خطا یا حذف سابقه انتشار نیست، بلکه اصلاح و حفظ تمامیت سوابق علمی است. تصمیم درباره اصلاح یا بازپسگیری باید مستند و شفاف باشد و تا حد امکان اطلاعات مربوط به علت اقدام برای خوانندگان قابل دسترسی باشد.
۸. نظارت اخلاقی بر پژوهش
پژوهشهایی که به تأییدیه اخلاقی، مجوز قانونی، رضایت آگاهانه، حفاظت از اطلاعات محرمانه یا مجوزهای سازمانی نیاز دارند، باید مطابق مقررات و الزامات مربوط انجام شده باشند. نویسندگان مسئول اخذ مجوزهای لازم و ارائه اطلاعات مرتبط در مقاله هستند.
در پژوهشهای مرتبط با انسان، دادههای شخصی یا محرمانه، گروههای آسیبپذیر، حیوانات یا سایر موضوعاتی که مستلزم نظارت اخلاقی هستند، رعایت استانداردهای اخلاق پژوهش الزامی است. در حوزههای باستانشناسی و میراث فرهنگی نیز پژوهشگران باید مجوزهای قانونی و سازمانی مربوط به کاوش، مطالعه، تصویربرداری، نمونهبرداری، دسترسی به مجموعهها و استفاده از دادهها یا آثار را رعایت کنند. در صورت ضرورت، نشریه میتواند مستندات مربوط به مجوزهای پژوهش را از نویسندگان درخواست کند.
سیاستهای مرتبط
جزئیات موضوعات تخصصی مرتبط با اخلاق نشر در سیاستهای مستقل نشریه ارائه شده است، از جمله سیاست همانندجویی و سرقت ادبی، سیاست داوری همتا، سیاست استفاده از هوش مصنوعی و ابزارهای مرتبط، سیاست دسترسی آزاد و سیاست حقوق نشر و مجوز انتشار. این سیاستها مکمل اصول حاضر هستند و در صورت ارتباط با موضوع مقاله، باید همزمان مورد توجه نویسندگان، داوران و اعضای هیئت تحریریه قرار گیرند.