قالی در ایران جزئی از شناسنامه فرهنگی این مرز و بوم به شمار می‌آید، به نوعی طرح‌ها و نقشمایه‌های به‌کار رفته در این دست‌بافته‌ ارزشمند ایرانی ریشه در فرهنگ این سرزمین دارد؛ به‌همین سبب، می‌توان گفت که قالی ایران کارکردی فراتر از یک دست‌بافته صرفا مصرفی داشته است. قالی‌های دوره قاجار از غنی‌ترین گنجینه‌های هنری ایران به‌شمار می‌آیند. در قالی‌‌های این دوره مضامین متنوعی همچون تاریخی، مذهبی و ادبی کار به‌کار رفته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی فرم و مضمون‌شناسی کتیبه‌های قالی‌های قاجاری موجود در موزه فرش ایران انجام شده است. این دوره، به‌واسطه گسترش ارتباطات فرهنگی و تحول در ذوق بصری جامعه، شاهد حضور پررنگ‌تر خوشنویسی و کتیبه‌نگاری در هنر قالی‌بافی است. روش پژوهش توصیفی و تحلیلی و مبتنی بر گردآوری داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی است. نمونه‌های مطالعاتی شامل ۱۵ قالی کتیبه‌دار دوره قاجار است که کتیبه‌های آن‌ها از نظر مضمون، نوع قلم و شکل قاب مورد تحلیل قرار گرفته‌ است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مضامین کتیبه‌ها در سه گروه اصلی ادبی، تاریخی و علمی (صور فلکی) قابل طبقه‌بندی‌ هستند. اشعار فارسی، عبارات ستایش‌آمیز درباره پادشاهان، تاریخ بافت، نام بافنده و سفارش‌دهنده، اسامی مشاهیر، بناهای تاریخی و علمی هستند. از نظر شکل، ۱۲ گونه قاب شناسایی شد که در میان آن‌ها قاب ترنج کشیده بیشترین کاربرد را دارد. همچنین قلم نستعلیق با ۱۴ نمونه، رایج‌ترین قلم به‌کار رفته در کتیبه‌ها است و پس از آن قلم نسخ قرار دارد. کتیبه‌ها در قالی‌های قاجاری علاوه بر نقش تزئینی، حامل اطلاعات تاریخی، هویتی و فرهنگی‌ هستند و پیوندی معنادار میان تصویر، متن و ساختار بصری قالی ایجاد می‌کنند.