شیوهنامه همانند جویی (Similarity & Plagiarism Policy)
نشریه میراث جنوب غربی آسیا
۱. هدف و دامنه اجرا
شیوهنامه حاضر باهدف حفظ اصالت علمی، جلوگیری از دزدی علمی و ارتقای اخلاق پژوهش در نشریه میراث جنوب غربی آسیا تدوینشده است. تمام مقالات ارسالشده به نشریه — اعم از پژوهشی، مروری، مطالعات موردی، گزارشهای فنی و یادداشتهای کوتاه — تحت این سیاست بررسی خواهند شد. دامنه این شیوهنامه شامل متن اصلی مقاله، چکیده، منابع، جداول، نمودارها، دادهها و نقلقولهای مستقیم است که در نسخههای فارسی و انگلیسی بهطور کامل اجرا خواهد شد.
۲. تعاریف
· همانند جویی(Similarity): به میزان شباهت موجود میان بخشی از مقاله با اثر دیگر (منتشرشده یا منتشرنشده) گفته میشود که شامل کپی مستقیم، بازنویسی بدون ارجاع، یا استفاده از دادهها، تصاویر و جداول بدون ذکر منبع است.
· سرقت علمی(Plagiarism): استفاده از ایده، داده، متن یا آثار دیگران بدون ارجاع صریح یا تحریف منبع اصلی
· سرقت علمی از خود (Self-Plagiarism): استفاده مجدد از بخشهایی از آثار پیشین مؤلف بدون ارجاع یا اعلام در مقاله جدید.
· نرخ شباهت (Similarity Index): درصد شباهت مقاله با متون دیگر که توسط نرمافزارهای همانند جویی تعیین میشود.
· تخلف علمی: هرگونه استفاده نادرست از آثار پیشین دیگران یا خود بدون رعایت اصول اخلاق پژوهش.
۳. ابزارها و فرآیند بررسی اولیه
· تمام مقالات پیش از ارسال به داوری باید توسط نویسنده توسط سامانههای معتبر همانند جویی( مقالات فارسی: همانند جویی ایران داک و شمیم نور) و مقالات انگلیسی : iThenticate، Turnitin یا دیگر ابزارهای همکار (Crossref تحت عنوان (Similarity Check) بررسی میشوند؛
· گزارش تولیدشده میزان شباهت کلی و تفکیکی را نشان میدهد، ازجمله درصد شباهت به هر منبع و موقعیت دقیق عبارات مشابه در متن.
· از مؤلفان درخواست میشود پیش از ارسال مقاله، از ابزارهای مشابه برای بررسی و کاهش شباهت استفاده کنند.
· سامانه ارسال مقالات، حین ارسال مقاله از مؤلفان میخواهد گزارش همانند جویی را ضمیمه کنند.
· تمامی دادههای بررسیشده محرمانه تلقی شده و صرفاً در چارچوب داوری علمی مورداستفاده قرار میگیرند.
۴. حدود مجاز و تفسیر نتایج
· بهطورکلی، نرخ شباهت کل کمتر از ۱۵٪ برای مقالات پژوهشی و کمتر از ۲۰٪ برای مقالات مروری قابلقبول است.
· هیچ منبع واحدی نباید بیش از 5٪ از متن را در برگیرد.
· شباهت در بخشهایی مانند «روششناسی»، درصورتیکه از بیان استانداردهای عمومی باشد، ممکن است موجه تلقی شود.
· سردبیر و کمیته اخلاق نشریه مسئول تفسیر انسانی گزارش هستند؛ تشخیص صرفاً بر پایه درصد شباهت انجام نمیشود.
در صورت تجاوز از آستانه مجاز، مقاله دریکی از حالتهای زیر قرار میگیرد:
· قابل اصلاح: شباهت جزئی و قابل ارجاع → بازگرداندن به مؤلف برای اصلاح.
· تخلف جزئی: بازنویسی نامناسب یا عدم ارجاع در چند بخش → بازنگری و توضیح از مؤلف.
· تخلف جدی: کپی مستقیم یا خود سرقت گسترده → رد مقاله یا ارجاع به کمیته اخلاق.
۵. تصمیمگیری و اقدامات اصلاحی
· اگر میزان شباهت بالاتر از حد مجاز باشد، مقاله در مرحله پیشداوری رد میشود و به مؤلف بازگردانده میشود تا اصلاحات لازم صورت گیرد.
· اگر مقاله پس از داوری یا انتشار تخلف مشابهی داشته باشد، نشریه مطابق با دستورالعمل COPE (Committee on Publication Ethics) اقدام خواهد کرد:
· چاپ Corrigendum یا یادداشت اصلاح.
· در موارد جدی، انتشار Retraction Notice و اعلام عمومی.
· اطلاعرسانی به مؤسسه یا دانشگاه محل فعالیت مؤلف.
· نشریه حق دارد ارسال مجدد اثر از مؤلف متخلف را برای مدت مشخصی (مثلاً دو سال) نپذیرد.
۶. مسئولیتها
· سردبیر : مسئول نهایی نظارت بر اجرای فرآیند همانند جویی، ارزیابی نتایج و تصمیمگیری نهایی است.
· هیئت تحریریه: موظف است آگاهی لازم درباره تخلفات علمی را داشته و در صورت مشاهده موارد مشکوک در مرحله داوری، گزارش دهد.
· نویسندگان: باید تضمین دهند که مقاله ارسالی اثر اصیل و منتشرنشده آنهاست و تمامی منابع بهدرستی ارجاع شدهاند.
داوران: موظفاند در هنگام بررسی علمی مقاله، در صورت مشاهده شباهت یا نقلقولهای نامناسب، موضوع را به دبیر تخصصی اطلاع دهند.
۷. نکات ویژه مربوط به نشریه HSA
· با توجه به ماهیت میانرشتهای نشریه (علوم میراث فرهنگی هنر و معماری)، احتمال استفاده از دادهها، نقشهها و تصاویر از منابع تاریخی یا کاوشهای باستانشناسی زیاد است؛ بنابراین مؤلفان باید منشأ تمام دادههای بصری را اعلام کنند.
· استفاده از ترجمه متون یا مقالات دیگر بدون ارجاع به منبع اصلی، حتی در صورت بازنویسی، بهعنوان همانند جویی تلقی میشود.
· چنانچه مقاله شامل بخشهایی برگرفته از گزارشهای کاوش یا پروژههای پژوهشی پیشین مؤلف باشد، باید بهوضوح در متن و نامه همراه اعلام شود.
· در متون دوزبانه (فارسی–انگلیسی)، هرگونه استفاده از ترجمه متن منتشرشده در زبان دیگر باید همراه با ارجاع صریح باشد.
· برای جلوگیری از خطای نرمافزار در متون بومی یا فنی (بهویژه در توصیف مواد و روشها)، بررسی انسانی نهایی توسط دبیر علمی انجام میشود.
۸. پیامدهای تخلف
در صورت تأیید تخلف علمی، نشریه میتواند اقدامات زیر را بر اساس شدت آن انجام دهد:
· تذکر رسمی به مؤلف و درخواست اصلاح.
· رد مقاله در هر مرحله از فرآیند.
· لغو پذیرش یا پس گرفتن مقاله منتشرشده.
· اطلاع به مؤسسه/دانشگاه مربوطه.
· محرومیت موقت یا دائم از ارسال مقاله به نشریه.
· تصمیم نهایی در هر مورد با کمیته اخلاق نشر نشریه است که زیر نظر سردبیر فعالیت میکند.
۹. بازبینی و بهروزرسانی
این سیاست هر دو سال یکبار مورد بازبینی قرار میگیرد تا با فناوریهای نوین همانند جویی و تشخیص متون تولیدشده توسط هوش مصنوعی هماهنگ شود.
نسخه فعلی مطابق با دستورالعملهای COPE (2023) و Crossref Similarity Check Framework (2024) تنظیمشده است.
نشریه HSA متعهد است در برابر پیشرفتهای فنّاورانه و تغییرات اخلاق نشر، سیاست خود را بهروزرسانی و در وبسایت رسمی اعلام نماید.
۱۰. استفاده از ابزارهای تشخیص متون تولیدشده توسط هوش مصنوعی (AI Writing Detection)
۱۱. سیاست حفظ دادهها و گزارشها (Data Integrity & Report Archiving)
(مطابق با IranPaper Data Policy و Turnitin Confidentiality Clause)
۱۲. جمعبندی
نشریه «میراث، هنر و معماری در غرب آسیا» اصالت علمی را سنگ بنای اعتبار خود میداند. هر مقاله باید بازتابی از پژوهش اصیل، مستند و صادقانه باشد. احترام به آثار پیشینیان و شفافیت در ارجاع، بخشی از فرهنگ علمی این نشریه است.
اجرای دقیق این شیوهنامه نهتنها از بروز تخلفات جلوگیری میکند، بلکه به ارتقای جایگاه علمی نویسندگان و خود نشریه در سطح بینالمللی یاری میرساند.
 |
 |